HikoyaMUQADDIMA Ba’zan inson o‘zini erkin deb o‘ylaydi. Xohlagan joyiga boradi. Xohlagan narsasini sotib oladi. Xohlagan gapini aytadi. Pul topadi, boylik orttiradi, obro‘ qozonadi. Va shunday kun keladiki, u o‘zini hayotining xo‘jayini deb o‘ylay boshlaydi. Ammo bir savol bor: Inson chindan ham erkinmi? Agar u pul uchun tongdan kechgacha yugursa-chi? Agar boyligini yo‘qotishdan qo‘rqib yashasa-chi? Agar odamlarning roziligi uchun o‘z haqiqatidan voz kechsa-chi? Agar nafsining istaklari uning qarorlarini boshqarsa-chi? Unda u kimning buyrug‘ini bajaryapti? Har bir inson bu dunyoga keladi. Kimdir kambag‘al, kimdir boy. Kimdir sog‘lom, kimdir dard bilan. Kimdir hayotning boshida sinov ko‘radi, yana kimdir uning oxirida. Lekin barchamizni bir savol kutadi: “Sen nima uchun yaratilding?” Bu hikoya shu savolga javob izlagan bir yigit haqida. Uning ismi — Elmurod. U hali yoshligidan hayotning achchiq tomonlarini ko‘rdi. Ochlik nima ekanini bildi. Qarzning og‘irligini his qildi. Otasining jim qolgan nigohlarida nochorlikni ko‘rdi. Onasining kasalligini, uyidagi yetishmovchilikni ko‘rdi. Shu sababli u bitta narsaga ishondi: Pul bo‘lsa, hammasi yaxshi bo‘ladi. U pul topishni boshladi. Avval oilasini qutqarish uchun. Keyin kelajagini qurish uchun. So‘ngra esa... o‘zi bilmagan holda pulning o‘zi uchun yashay boshladi. Hayot esa uning oldiga Alim ismli insonni chiqardi. Alim — Elmurodga qaraganda hayotda ancha uzoqqa borgan odam edi. Puli bor, obro‘si bor, o‘z biznesi bor edi. U Elmurodga imkoniyat berdi. Ammo ba’zi imkoniyatlar insonni qutqarmaydi. Ba’zilari uni sinaydi. Ba’zilari esa insonni o‘zi bilmagan bir yo‘lga boshlab kiradi. Elmurod bu yo‘lning oxirida boylikdan ham, kambag‘allikdan ham kattaroq bir haqiqat borligini hali bilmasdi. U hali “qul” so‘zining asl ma’nosini tushunmagan edi. Chunki inson faqat kishan bilan qul bo‘lmaydi. Ba’zan odam pulga qul bo‘ladi. Ba’zan nafsiga. Ba’zan mansabga. Ba’zan odamlarning gapiga. Ba’zan esa dunyoning o‘ziga. Eng qo‘rqinchlisi esa — inson qul ekanini bilmay yashashi. Bu hikoya boylik haqida emas. Bu hikoya kambag‘allik haqida ham emas. Bu hikoya — inson o‘zining haqiqiy Xo‘jayinini unutganida nimalarni yo‘qotishi va Uni qayta taniganida nimalarni anglashini hikoya qiladi. Chunki inson hayotidagi eng katta savol: “Qanday qilib boy bo‘laman?” emas. “Qanday qilib mashhur bo‘laman?” ham emas. Hatto “Qanday qilib baxtli bo‘laman?” degan savol ham emas. Eng katta savol: “Men kimning quliman?” Bu savolga javob topilmaguncha, inson qancha boylikka ega bo‘lmasin, o‘z hayotining ma’nosini to‘liq anglamasligi mumkin. Va ba’zan... Inson bu javobni topishi uchun avval hayoti butunlay ostin-ustun bo‘lishi kerak. Elmurodning hayoti ham aynan shunday o‘zgaradi. Bu — QUL hikoyasi.
