HikoyaSO‘Z BOSHI Ba’zi hududlar xaritada bor, ammo ularning haqiqiy chegarasi chiziqlar bilan belgilanmaydi. U yerda ko‘chalar odatdagidek davom etadi. Odamlar ishga boradi. Bolalar maktabga qatnaydi. Do‘konlar ochiladi. Mashinalar yo‘llarda yuradi. Tashqaridan qaraganda hayot o‘z maromida davom etayotgandek ko‘rinadi. Ammo ayrim joylarda tun oddiy tun bo‘lmaydi. U yerda bir eshikning yopilishi ortida jinoyat yashirinishi, bir telefon qo‘ng‘irog‘i odamning butun taqdirini o‘zgartirishi, birgina jimlik esa o‘nlab savollardan ham balandroq gapirishi mumkin. “Qora hudud” — faqat jinoyat haqida hikoya emas. Bu — haqiqatni topish yo‘lida odam qanchalik uzoqqa borishi mumkinligi haqida. Bu yerda jinoyatchi doimo jinoyatchiga o‘xshamaydi. Jabrlanuvchi doimo begunoh ko‘rinishda kelmaydi. Guvoh hamma narsani aytavermaydi. Ba’zan esa haqiqatni biladigan odamning o‘zi eng katta xavf ostida qoladi. Tergov boshlanganda ish faqat dalillarni yig‘ishdan iborat bo‘lmaydi. Har bir iz ortida boshqa bir iz, har bir javob ortida yangi savol, har bir yolg‘on ortida esa kimdir yashirayotgan haqiqat bo‘ladi. Eng qo‘rqinchlisi esa — jinoyat sodir bo‘lgan joy emas. Eng qo‘rqinchlisi — jinoyatning odamlar orasida allaqachon odatiy narsaga aylanib ulgurganidir. Shuning uchun bu hikoyada qorong‘ilik faqat tun bilan bog‘liq emas. Qorong‘ilik ba’zan odamning ko‘zida bo‘ladi. Ba’zan uning qo‘lida. Ba’zan pulida. Ba’zan mansabida. Ba’zan esa hech kim shubha qilmaydigan, ishonchli insonning sukutida. Tergovchi Rustam uchun bu ish navbatdagi jinoyat ishi bo‘lib boshlanadi. Ammo vaqt o‘tgan sari u oddiy bir jinoyatni emas, ildizlari ancha chuqurroq ketgan sirlar tizimini ko‘ra boshlaydi. U izlagan javoblar uni jinoyat sodir bo‘lgan joydan uzoqlashtirmaydi — aksincha, odamlarning niqoblari ortiga tobora yaqinlashtiradi. Bu yo‘lda har bir qadamning o‘z narxi bor. Ba’zi haqiqatlarni bilganingizdan keyin avvalgidek yashay olmaysiz. Ba’zi odamlarning asl yuzini ko‘rganingizdan keyin ularga yana ishonolmaysiz. Va ba’zan eng og‘ir savol: “Kim jinoyatchi?” emas. Balki: “Nega hamma buni ko‘rib turib, indamadi?” degan savol bo‘ladi. “Qora hudud”da siz tayyor javoblar bilan emas, shubhalar bilan yuzma-yuz kelasiz. Bu hikoyada har bir dalilga ehtiyotkorlik bilan qarang. Har bir qahramonning gapini eslab qoling. Har bir jimlikka e’tibor bering. Chunki qorong‘ilikda eng xavfli narsa ko‘rinmayotgan narsa emas. Ko‘rinib turgan narsaning aslida boshqa ma’noni anglatishidir. Va nihoyat, bir narsani unutmang: Qora hududga kirish oson. Undan haqiqatni olib chiqish esa hammaning ham qo‘lidan kelavermaydi. — Muallif: Elmurod Rabilov
