SIRLAR ORASIDA
2-BOB. QISHLOQ
Andijon ustidan kuzning sovuq nafasi sezila boshlagan edi. Quyosh ufqqa yaqinlashib, yo‘l chetidagi daraxtlarning uzun soyalarini asfalt ustiga tashlardi.
Kamol mashinani shahardan uzoqlashtirib, qishloq tomon olib boradigan tor yo‘lga burdi. Mashina ichida bir necha daqiqadan beri sukut hukm surardi.
Abdulloh deraza ortidagi manzarani kuzatib borardi. Uning nigohi goh yo‘l chetidagi uylarga, goh dalalarga, goh esa Kamolga tushardi.
— Ish haqida nima ma’lumot bor? — deb so‘radi u nihoyat.
Kamol nigohini yo‘ldan uzmadi.
— Hozircha juda kam. Marhumning jasadi bugun tushdan keyin topilgan. Mahalliy aholidan biri xabar bergan. Marhumning shaxsi aniqlandi. Qirq ikki yoshli Jasur Rahimov.
— Bu yerlikmi?
— Ha. Shu qishloqda yashagan. Tadbirkor. Shaharda ham ishlari bor ekan.
Abdulloh biroz o‘ylanib qoldi.
— Demak, uning tanishlari ham, undan norozi bo‘lganlar ham yetarlicha bo‘lishi mumkin.
— Shuning uchun shoshilmasligimiz kerak, — dedi Kamol. — Hozircha hech kimni gumondor deb hisoblamaymiz.
— To‘g‘ri. Avval uning hayotini tushunishimiz kerak.
Kamol unga bir qarab qo‘ydi.
— Sendan ham aynan shuni kutyapman. Faqat bir narsani unutmang: taxmin boshqa, dalil boshqa.
— Men ham shuni unutmaslikka harakat qilaman.
Mashina qishloqning birinchi uylariga yaqinlashdi.
Qishloq shahardan ancha uzoqda joylashgan edi. Ko‘chalar tor, uylar bir-biridan uzoqroq qurilgan, hovlilarning aksariyati baland devorlar bilan o‘ralgan edi.
Odatda bunday paytda ko‘chalarda bolalarning ovozi, hovlilardan chiqayotgan suhbatlar eshitilardi. Ammo bugun qishloqda qandaydir g‘alati sokinlik bor edi.
Ba’zi odamlar ko‘cha boshida to‘planib turishar, kimdir past ovozda gaplashar, boshqalari esa kelayotgan mashinani kuzatardi.
Kamol mashinani voqea joyiga yaqinroq to‘xtatdi.
Ularni mahalliy profilaktika inspektori kutib oldi.
— Assalomu alaykum, Kamol aka.
— Vaalaykum assalom. Vaziyat qanday?
— Voqea joyi qo‘riqlanmoqda. Tergov-tezkor guruhi kerakli ishlarni boshlab yuborgan. Marhumning shaxsi ham tasdiqlandi.
Kamol Abdullohni tanishtirdi:
— Bu Abdulloh. Biz bilan ishlaydi. Tahlil va maslahat bo‘yicha yordam beradi.
Inspektor unga salom berdi. Abdulloh esa atrofni kuzatishda davom etdi.
Voqea joyi qishloqning chetroq qismida, bir nechta eski daraxtlar orasidagi tashlandiq xo‘jalik binosi yaqinida edi. Atrofda bir necha nafar xodim ishlayotgan, odamlar esa belgilangan chegaradan narida turardi.
Kamol mas’ul xodim bilan gaplashib, so‘ng voqea joyiga kirdi. Abdulloh ham uning ortidan bordi.
Jasur Rahimovning jasadi bino yaqinida topilgan edi. Voqea joyi mutaxassislar tomonidan tekshirilayotgan, kerakli ashyoviy dalillar qayd etilayotgan edi.
Kamol atrofni sinchiklab ko‘zdan kechirdi.
— Topilgan vaqti? — deb so‘radi u.
— Taxminan soat o‘n to‘rtlarda, — javob berdi inspektor. — Uni shu hududdan o‘tib ketayotgan mahalliy fuqaro ko‘rib qolgan.
— O‘lim vaqti aniqlanganmi?
— Hozircha aniq emas. Sud-tibbiy ekspertiza xulosasini kutishimiz kerak.
Kamol bosh irg‘adi.
Abdulloh esa bir necha qadam narida to‘xtab, atrofga qaradi. Uning nigohi avval binoga, keyin daraxtlarga, so‘ngra uzoqqa cho‘zilgan tor yo‘lakka tushdi.
— Biror narsa e’tiboringizni tortdimi? — deb so‘radi Kamol.
— Hozircha aniq xulosa yo‘q.
— Lekin?
Abdulloh bino tomon qaradi.
— Bu joy odamlar ko‘p yuradigan hududga o‘xshamaydi. Jasur Rahimov bu yerga nima sababdan kelganini aniqlashimiz kerak. Tasodifan kelganmi yoki kim bilandir uchrashish uchunmi?
Kamol bir zum o‘ylanib qoldi.
— To‘g‘ri. Uning bu yerda nima qilgani muhim.
Shu payt voqea joyini tekshirayotgan xodim ularga yaqinlashdi.
— Kamol aka, hozircha bir nechta muhim holat qayd etildi. Ammo ularni ekspertiza natijalarisiz talqin qilishga shoshilmagan ma’qul.
— Barcha ma’lumotlarni rasmiylashtiring. Hech bir mayda detal e’tibordan chetda qolmasin, — dedi Kamol.
Abdulloh esa uzoqroqda turgan qishloq aholisiga qaradi.
Ularning orasida bir kishi boshqalardan ajralib turardi. U hech kim bilan gaplashmas, voqea joyiga tikilib turardi. Abdulloh uning yuziga bir necha soniya qaradi-yu, keyin nigohini boshqa tomonga burdi.
Hozircha bu odamning boshqalardan farqi nimada ekanini tushunmagan edi.
Bir oz vaqt o‘tgach, Kamol va Abdulloh qishloq aholisi bilan suhbatlashish uchun voqea joyidan tashqariga chiqishdi.
Ularni yoshi katta bir erkak kutib oldi. Uning yuzida xavotir va charchoq sezilardi.
— Siz Jasur Rahimovni tanirdingizmi? — deb so‘radi Kamol.
— Kim tanimaydi? Shu qishloqda tug‘ilib o‘sgan. Puli ham bor edi, tanishlari ham ko‘p edi.
— Fe’l-atvori qanday edi?
Erkak bir oz sukut saqladi.
— Har xil odam edi. Kimdir yaxshi derdi, kimdir yomon. Lekin o‘z gapini o‘tkazishni yaxshi ko‘rardi.
— U bilan kelishmovchiligi bo‘lgan odamlar bormidi?
Erkak yelka qisdi.
— Bo‘lmagan desam, yolg‘on bo‘ladi. Lekin kim bilan nima sababdan urishganini bilmayman.
Abdulloh suhbatga qo‘shildi.
— Oxirgi kunlarda uning xatti-harakatlarida biror o‘zgarish sezdingizmi? Masalan, xavotirlanishi yoki kimdandir qochishi?
Erkak o‘ylanib qoldi.
— Bir-ikki kun oldin ko‘rgandim. Telefonda kim bilandir qattiq gaplashayotgan edi. Jahli chiqqanga o‘xshardi. Lekin kim bilan gaplashganini bilmayman.
— Suhbat nima haqida edi?
— Eshitmadim. Uzoqdan ko‘rdim, xolos.
Kamol bu gaplarni qayd etishni buyurdi.
Keyin ular boshqa bir necha kishidan ham so‘rab-surishtirishdi. Javoblar bir-biriga o‘xshamasdi.
Kimdir Jasurni saxiy inson deb ta’riflagan bo‘lsa, boshqasi uning qo‘pol va takabbur ekanini aytdi. Yana bir kishi esa u bilan uzoq vaqtdan beri gaplashmay qo‘yganini bildirdi.
Abdulloh barcha suhbatlarni diqqat bilan tingladi.
U bir narsani tushunib borardi: Jasur Rahimovning hayoti qishloq aholisiga ko‘ringanidan ancha murakkab bo‘lishi mumkin edi.
Quyosh botib, qishloq ko‘chalariga qorong‘ilik cho‘ka boshladi.
Kamol mashina yonida to‘xtab, daftaridagi qaydlarni ko‘zdan kechirdi.
— Hozircha bizda bir nechta yo‘nalish bor, — dedi u. — Shaxsiy kelishmovchiliklar, biznes bilan bog‘liq nizolar va uning so‘nggi kunlardagi aloqalari.
Abdulloh qo‘llarini palto cho‘ntagiga solgancha qishloq tomonga qarab turardi.
— Sizningcha, qaysi biri muhimroq?
— Hozircha hech birini ajratib ko‘rsatolmayman.
— Menimcha, bu yaxshi. Chunki biz hali Jasurning haqiqiy hayotini bilmaymiz. Odamlar bizga u haqda o‘zlari bilganlarini aytishyapti. Ammo ularning har biri haqiqatning faqat bir qismini bilishi mumkin.
Kamol daftarini yopdi.
— Ertaga uning yaqinlari bilan gaplashamiz. Uyini ham ko‘zdan kechirishimiz kerak.
— Yana bir narsa bor, — dedi Abdulloh.
— Nima?
— Qishloq aholisining ayrimlari Jasur haqida gapirganda juda ehtiyotkor bo‘lishdi. Go‘yo aytadigan gaplari bor-u, aytishga ikkilanayotgandek.
Kamol unga qaradi.
— Buni nimaga asoslab aytyapsan?
— Hozircha faqat suhbatlar davomida sezgan taassurotim. Bu hali dalil emas. Balki ular shunchaki marhum haqida gapirishni istashmayotgandir.
Kamol ma’qullagandek bosh irg‘adi.
— Demak, ertaga shu masalaga ham e’tibor beramiz.
Ular mashinaga o‘tirishdi.
Mashina qishloq ko‘chasidan asta uzoqlashar ekan, Abdulloh orqa oynadan ortda qolayotgan uylar va qorong‘ilikka cho‘kayotgan ko‘chalarni kuzatdi.
U bu qishloqda hali ko‘p savollar borligini his qilardi.
Jasur Rahimov kimningdir qo‘lidan halok bo‘lgan edi. Ammo uni o‘ldirishga kimningdir nafrati yetarlimi yoki bu ish ortida boshqa sabab ham bormi?
Hozircha hech kim javobni bilmasdi.
Va eng muhimi, qotil hali ham o‘zini oddiy qishloq aholisidan biri sifatida ko‘rsatayotgan edi.
Izohlar
0