Men musulmonman, chunki ota-onam musulmon
Tasavvur qil.
Sen faylasuflar oilasida tug‘ilding.
Bolaligingdan uyingda falsafa haqida gapirishardi. Stol ustida kitoblar turardi. Otang faylasuf edi, onang falsafa bilan shug‘ullanar edi. Sen esa shu muhitda ulg‘ayding.
Bir kuni kimdir sendan so‘radi:
— Sen faylasufmisan?
Sen:
— Ha.
— Nega?
— Men faylasuflar oilasida tug‘ilganman.
U odam bir oz jim qoldi.
— Xo‘sh, sen o‘zing qanday fikrlarni yaratding?
— Hech qanday.
— Biror falsafiy asar yozdingmi?
— Yo‘q.
— Biror falsafiy muammoni o‘rgandingmi?
— Yo‘q.
— Unda nega o‘zingni faylasuf deysan?
Sen yana o‘sha javobni berding:
— Chunki men faylasuflar oilasida tug‘ilganman.
Ammo bu javob hech narsani isbotlamaydi.
Sen faylasuflar oilasida tug‘ilgan bo‘lishing mumkin. Lekin bu seni faylasuf qilmaydi.
Xuddi boy oilada tug‘ilish seni boylikni o‘zing yaratgan odamga aylantirmagani kabi.
Endi boshqa manzarani tasavvur qil.
Sen musulmon oilada tug‘ilding.
Onang musulmon edi. Otang musulmon edi. Uyda Qur’on bor edi. Ramazonda ro‘za tutding. Bayramda namozga bording. Bolaligingdan senga:
“Sen musulmonsan.”
deyishdi.
Va sen katta bo‘lding.
Bir kuni kimdir sendan so‘radi:
— Nega musulmonsan?
Sen:
— Chunki musulmon oilada tug‘ilganman.
Bu javob seni musulmon oilada tug‘ilganingni tushuntiradi.
Lekin sening imoningni isbotlamaydi.
Chunki tug‘ilish — sening tanloving emas.
Sen qayerda tug‘ilishingni tanlamading.
Ota-onangni tanlamading.
Ularning dinini tanlamading.
Demak, savol boshqacha bo‘lishi kerak:
Sen keyinchalik nimani tanlading?
Agar sen din haqida hech qachon o‘ylamasang, uning ma’nosini izlamasang, o‘z e’tiqodingni tushunishga urinmasang, faqat ota-onang bergan nomni ko‘tarib yursang — bu nom sening ichingdagi haqiqatni avtomatik ravishda o‘zgartirmaydi.
“Men musulmon oilada tug‘ilganman” — bu tarjimai holing haqidagi gap.
“Men musulmonman” — esa butun hayotingga tegishli da’vo.
Bu ikkalasini aralashtirib yubormasligimiz kerak.
Men seni musulmon oilada tug‘ilganing uchun ayblamayman.
Aksincha, bu katta ne’mat bo‘lishi mumkin.
Lekin meros qilib olingan narsa bilan ongli ravishda qabul qilingan narsa o‘rtasida farq bor.
Sen Islomni ota-onangdan olishing mumkin.
Ammo uni anglashni o‘zing boshlashing kerak.
Chunki ota-onang sen uchun namoz o‘qishi mumkin, lekin sening o‘rningga sening qalbing bilan yashay olmaydi.
Ular senga Qur’onni berishi mumkin.
Lekin uning ma’nosini sening o‘rningga izlay olmaydi.
Ular seni musulmon deb atashi mumkin.
Lekin bu nomni hayoting bilan tasdiqlash — sening ishing.
Shuning uchun savol:
“Sen musulmon oilada tug‘ildingmi?” emas.
Savol:
“Sen musulmon bo‘lish nima ekanini anglab yashayapsanmi?”
Chunki ba’zan inson dinning nomini meros qilib oladi, lekin dinning mas’uliyatini emas.
Va ehtimol, eng qo‘rqinchli narsa kofir bo‘lib qolish ham emasdir.
Eng qo‘rqinchlisi — o‘zingni imonli deb hisoblab, aslida nega imonli ekaning haqida hech qachon o‘ylamagan holda butun umr yashab o‘tishdir.
Muallif yangi bob qoʻshganda u shu kitob sahifasida paydo boʻladi. Muallifga obuna boʻling — oʻtkazib yubormaysiz.
Izohlar
0