DUMALOQ XANJAR
izidan
Detektiv · Sarguzasht · Komediya
Akbar Akramov
Katta tugma
Valdemor shahrida yomg'ir odatda uch kun yog'adi, to'rtinchi kuni esa yog'may qolganiga afsuslanib, yana boshlaydi. Bugun aynan o'sha to'rtinchi kun edi.
Inspektor Leo Marbo Baliqchilar bozori tepasidagi tomning qiya chetida zo'rg'a turardi. Cherepitsalar sirpanchiq, etigi esa o'tgan yili sotib olingan bo'lib, tagligi allaqachon "men ketdim" degandek ochilib qolgan edi. Pastda esa uch kishi baqirib-chaqirib, tom ostida aylanib yurardi.
— Taslim bo'l, inspektor! — deb qichqirdi ularning eng semizi. Qo'lida yarim yeyilgan non bor edi. — Biz senga yomonlik qilmoqchi emasmiz! Bizga faqat o'sha narsa kerak!
— Qaysi narsa? — dedi Leo, qo'lini sekin cho'ntagi ustiga qo'yib.
— O'zing yaxshi bilasan!
— Bilmayman. Men bugun ertalabdan beri hech narsani bilmayman. Nonushta ham qilmadim.
Bu rost edi. Inspektor Marbo hayotida ko'p yolg'on gapirgan, lekin nonushtasi haqidagi gapi har doim rost chiqardi.
Hammasi ikki soat oldin boshlangan.
* * *
Valdemor Shahar Soqchilarining eng kichik idorasi ko'chaning oxirgi uyida, derazasiz xonada joylashgan edi. U yerda bitta stol, bitta stul va bitta sovigan choy turardi. Hammasi Leoniki edi, chunki idorada boshqa hech kim ishlamasdi.
Bosh komissar Ogest Pelle eshikni taqillatmay kirdi. U hech qachon taqillatmasdi, chunki eshik allaqachon u uchun ochiq deb hisoblardi.
— Marbo, senga ish bor. Muhim ish.
— Shunaqa deysiz-u, har safar mushuk qidirtirasiz.
— Bu safar mushuk emas. — Komissar qog'ozni stolga tashladi. — Soatsoz Ambros Kuil uch kundan beri yo'q. Do'koni Eski Soatsozlar ko'chasida. Borib bir qarab chiq.
— Do'konda nima bor?
— Soatlar, — dedi komissar, chunki boshqa narsani o'ylab topolmadi. — Ko'p soatlar. Boshqasiga burningni suqma.
Leo burnini suqishni juda yaxshi ko'rardi. U ishlashga ketdi.
Ambros Kuilning do'koni qorong'i va tik-tak ovozlarga to'la edi. Yuzlab soat, hammasi biroz turlicha vaqtni ko'rsatardi. Leo bir daqiqa tingladi va bu o'zi uchun kichik bir musiqa ekanini sezdi. Keyin do'konning o'rtasida turgan ulkan kakku soatiga ko'zi tushdi. Uning qo'ng'iroqchasi tushga yaqinlashib qolgan edi.
Leo yaqinroq bordi. Soat o'n ikkini urdi. Kichkina eshikcha ochildi.
Kakku qushi chiqmadi. Uning o'rniga eshikchadan nimadir otilib chiqdi va to'g'ri Leoning qo'liga tushdi. Inspektor uni miyasi hali nima bo'layotganini tushunmasdan ilib oldi.
Bu dumaloq xanjar edi. Kaftdan sal kattaroq, silliq, mutlaqo yumaloq, qirrasi qog'ozni ham kesadigan darajada o'tkir. O'rtasida kalta tutqich va kichkina qizil tosh bor. Leo ilgari bunday narsani ko'rmagan edi. Kimdir buni yasashga ancha vaqt sarflagan, lekin nima uchun yumaloq qilgani sir edi.
— Hm, — dedi Leo.
U xanjarni aylantirib ko'rdi va shu payt ko'chadan og'ir qadam tovushlari eshitildi. Eshik tashqaridan ohista tebranib qo'ydi.
Leoning miyasi aytdi: "Dalilni joyiga qo'y."
Leoning qo'li esa xanjarni cho'ntagiga soldi.
Ba'zan odam o'z qo'lidan o'zi xafa bo'ladi.
Eshik ochildi. Ostonada uch kishi turardi: nonli semiz odam, tayoqli novcha va qilichli kichkina odam. Oxirgisi eng xavfli ko'rinardi, chunki hech narsa demasdi. Ular Rikardo Vane to'dasining odamlari edi. Bu ismni Valdemorda faqat past ovozda aytishardi.
— Xanjarni ber, — dedi semizi.
— Qanaqa xanjar? — dedi Leo. — Bu shunchaki... katta tugma.
Cho'ntagida dumaloq xanjar zum o'tmay yarqirab, hammaga yolg'onini oshkor qildi.
— Uh, — dedi Leo va derazaga yugurdi.
* * *
Tom ustida u o'n daqiqadan beri yugurardi va endi yugurishga joy ham qolmagan edi. Oldinda tom tugab, ko'cha bo'shlig'i ochilgan edi.
— Oxirgi marta aytaman! — baqirdi semiz Bruno pastdan. — Ber xanjarni, men esa non ulashaman!
— Non menga kerak emas! — dedi Leo, garchi qorni bunga qattiq e'tiroz bildirgan bo'lsa ham.
Orqada tayoqli odam, ismi Olaf, tomga ko'tarilib kelardi. Qilichli kichkina Dikon esa qayerdandir paydo bo'lib, allaqachon tom chetida turardi va qilichini ohista aylantirardi. U hamon churq etmasdi. Bu eng yomoni edi.
Leo pastga qaradi. Ko'cha biroz pastda, taxminan ikki qavatcha pastlikda. Bozor chodirlari, savat ko'targan xotinlar va yo'lning o'rtasida to'xtab turgan arava ko'rindi. Aravaga bog'langan eshak ham bor edi: qo'ng'ir, bir qulog'i uzun, ikkinchisi qisqa, va u hech narsadan zavq olmayotganday ko'rinardi.
— Yaxshi, — dedi Leo o'ziga. — Tushish, albatta, og'riydi. Lekin ular ushlasa, bundan battar og'riydi.
U sakradi.
Havo jiringlab o'tdi. Leo ikki qavat balandlikdan ucha turib, o'zi haqida ko'p narsa o'ylab ulgurdi: etigini almashtirish kerakligi, komissar bilan hisob-kitob qilishi lozimligi va nonushta, albatta, nonushta.
Keyin u yumshoq, issiq va qattiq titrayotgan narsaga tushdi.
Eshakning ustiga.
— IYOOOOOOOO! — dedi eshak, butun bozor eshitgudek qilib. Bu hayvon hech qachon jim turmasdi, lekin hozirgi ovozi o'zi uchun ham rekord edi.
— Voy! — dedi biror kishi aravaning orqasidan. — Sakrab tushish uchun eshak ijarasi besh tanga!
Aravaning orqasidan bir qiz chiqib keldi. Yoshi yigirmalarda, sochi tikka turgan, egnida yamoqli sirk kiyimi. U Leoga ham, uning ostida titrayotgan eshakka ham, tomdagi uch quvlovchiga ham birin-ketin qaradi.
— Tushunarli, — dedi qiz, ayni shu zumda o'zi ham nimani tushunganini bilmay. — Siz qochyapsiz. Orqangizdan uch kishi. Qurollari bor. Va siz, shekilli, ularning biror narsasini olib qo'ygansiz.
— Men hech narsa olmaganman, — dedi Leo. — U o'zi menga keldi.
— Hammasi shunday deydi. — Qiz eshakning yuganidan ushlab, aravadan ajratdi. — Men Mina Volkova. Bu Gustav. Gustav, aytgin salomlashishni.
— IYOOOOO!
— U sizni yoqtirdi, — dedi Mina. — Bu juda kamdan-kam bo'ladigan voqea. Endi tezroq o'ting, aks holda ular bizni ushlaydi.
Leo ortiga qaradi. Bruno non ushlagancha yugurib kelmoqda, Olaf tom chetidan ko'chaga tushmoqda, Dikon esa tomda jimgina turib, qilichini sekin yalang'ochlayotgan edi.
— Ikkalangiz bir eshakka sig'masiz! — dedi Leo.
— Sig'amiz, — dedi Mina va Leoning orqasiga sakrab o'tirdi. — Sirkda biz bir eshakka yetti kishi sig'ardik. Ketdik, Gustav!
Gustav qanday ketishni birinchi marta ko'rayotganday bir lahza turdi. Keyin shunday yugurdiki, bozor chodirlari, savatlar va baliqlar ikki tomonga uchib ketdi.
Leoning cho'ntagida dumaloq xanjar hamon yarqirab turardi. U esa o'sha daqiqada eshak, notanish sirkchi qiz va o'zining nonushtasi haqida o'ylardi. Xanjarning ichida qanday sir yotganini hali bilmasdi.
Va yana bir narsani bilmasdi: xanjarni qidirayotgan faqat bu uch kishi emas edi.
Izohlar
2Ajoyib👍🏻
Yoqgan boölsa hursandman 🤝