Yo‘qolgan xotiralar siri
Ba’zan odam o‘zini o‘zi tanimay qoladi. Men esa o‘zimni butunlay yo‘qotgan edim.
Ko‘zimni ochganimda oppoq shift menga tikilib turgandek tuyuldi. Atrof jimjit. Faqat
yuragimning urishi quloqlarimda jaranglaydi. Bir necha soniya hech narsani o‘ylay olmadim.
So‘ng birdan savollar yopirildi: Men kimman? Qayerdaman? Nega bu yerda yotibman?
Hech narsa eslay olmadim.
Yonimda o‘tirgan ayol qo‘limni ushlab olgan edi. Qo‘llari iliq, lekin biroz titrardi.
— Nihoyat uyg‘onding... — dedi u past ovozda.
Men unga qaradim. Yuzida quvonch ham, qo‘rquv ham bor edi. Lekin men uni tanimasdim.
— Siz kimsiz?..
Bu savolim uni sindirdi. Ko‘zlaridan yosh oqdi. O‘sha dam yuragim achishib ketdi. Nega —
bilmadim. Axir men uni tanimasdim-ku.
Shifokorlar kelib, nimadir tushuntirishdi. Yo‘l-transport hodisasi, zarba, xotira yo‘qolishi…
ularning gaplari menga begona so‘zlar kabi eshitildi. Go‘yo bu voqealar men bilan emas,
boshqa birov bilan sodir bo‘lgandek.
Bir necha kundan keyin meni uyga olib ketishdi.
Uy… deyishdi.
Lekin bu uy menga begona edi.
Har bir buyumga qaradim — stol, stul, devordagi suratlar… hammasi meniki emish. Ammo
ichimda hech qanday tanishlik hissi yo‘q edi. Faqat bo‘shliq.
Bir surat oldida uzoq turdim. Unda men va o‘sha ayol birga tushgan edik. Ikkimiz kulib
turibmiz. Juda yaqin, juda baxtli ko‘rinamiz.
— Bu qachon olingan? — deb so‘radim.
— O‘tgan yil… — dedi u sekin. — Bu bizning eng baxtli kunimiz edi.
“Bizning…” degan so‘zi qulog‘imda aks sado berdi. Demak, u mening kimimdir. Juda
yaqinim.
Lekin nega yuragim buni tushunsa ham, aqlim qabul qilmayapti?
Kunlar o‘ta boshladi. Men qayta yashashni o‘rganayotgandek edim. O‘zimni qaytadan
tanishga harakat qildim. Lekin har safar ichimda bir bo‘shliq sezardim — nimadir
yetishmayotgandek.
Bir kuni xonani tartiblayotib, eski javonni ochdim. Ichida turli eski narsalar bor edi. Kitoblar,
qog‘ozlar… va burchakda chang bosgan kichkina daftar.
Uni qo‘limga oldim. Yuragim tez ura boshladi. Nega — o‘zim ham bilmadim.
Muqovasida yozuv bor edi:
“Agar unutib qo‘ysam, shuni o‘qi…”
Qo‘llarim titradi.
Sekin ochdim.
Birinchi sahifada yozilgan edi:
"Agar sen buni o‘qiyotgan bo‘lsang, demak yana unutding. Qo‘rqma. Bu birinchi marta
emas."
Nafasim ichimga tiqilib qoldi.
Keyingi sahifani ochdim.
"Sen har safar bir xil savollar bilan uyg‘onasan. Har safar o‘zingni yo‘qotgandek his qilasan.
Lekin bil-sen yolg’iz emasan
Ko‘zlarim yoshlana boshladi.
Men varaqlashda davom etdim.
Har bir sahifa — mening o‘zim yozgan gaplarim. Har bir satrda og‘riq bor edi. Va umid ham.
"Sen bu holatga kasallik tufayli tushgansan. Xotirang vaqt-vaqti bilan o‘chadi. Lekin har safar qayta boshlaysan. Eng muhim narsa — yoningdagi insonni yo‘qotma."
Yuragim siqilib ketdi.
Darrov eshik tomonga qaradim. O‘sha ayol boshqa xonada edi. U haqida yozilgan edi.
Men tezda yana o‘qidim.
"U seni hech qachon tashlab ketmadi. Har safar seni qaytadan sevdi. Har safar o‘zini yana tanishtirdi. Har safar seni yo‘qotishdan qo‘rqdi."
Ko‘zlarimdan yosh oqib ketdi.
"Agar yana unutgan bo‘lsang — iltimos, bu safar uni ranjitma. U bunga loyiq emas. U seni chin dildan sevadi."
Men daftarni yopdim.
Ichimda nimadir o‘zgardi.
Shu payt eshik ochildi. U kirib keldi.
Men unga qaradim. Bu safar boshqacha qaradim.
Ismini bilmasdim.
O‘tmishimizni eslolmasdim.
Lekin yuragim… uni tanidi.
— Menga yaqin keling… — dedim sekin.
U hayron bo‘lib yaqinlashdi.
— Men sizni eslolmayapman… — dedim. — Lekin… siz ketmang.
Uning ko‘zlari yana yoshlarga to‘ldi.
— Men hech qachon ketmayman, — dedi u.
Men asta jilmaydim.
— Unda… yana boshidan boshlaymizmi?
U boshini qimirlatdi.
— Ha… yana boshidan.
Shu kuni men bir narsani tushundim.
Xotira — bu faqat eslash emas.
Sevgi esa — unutib bo‘lmaydigan yagona haqiqat.
Shundan keyin hayotim go‘yo yana boshidan boshlandi.
U har kuni o‘zini menga tanishtirardi. Har safar bir xil tabassum bilan:
— Mening ismim Mohidaxon…
Men esa har safar uni birinchi marta eshitgandek tinglardim. Lekin yuragim ichida allaqachon uni tanib bo‘lgan bo‘lardi.
Kunlar o‘tardi. Ba’zan men bir haftani eslab qolardim, ba’zan esa faqat bir necha kunni. Har safar uyg‘onganimda ichimda qo‘rquv paydo bo‘lardi — yana nimanidir yo‘qotdimmi?
Lekin bu safar men yolg‘iz emas edim.
Daftar meni qutqarardi.
Har kuni u yerga yangi narsalarni yozishni boshladim. O‘zim uchun. Kelajakdagi “men” uchun.
"Bugun u menga kulib qaradi. Men nega ekanini bilmasam ham, o‘zimni baxtli his qildim."
"Bugun biz birga choy ichdik. U juda sokin gapiradi. Uning yonida bo‘lish menga tinchlik beradi."
Shu tarzda men o‘zimni yana yig‘a boshladim.
Lekin bir kuni…
Daftarni yana varaqlab o‘tirib, oxirgi sahifalardan biriga ko‘zim tushdi. U sahifa boshqalardan farq qilardi. Yozuvlar biroz shoshqaloq, hatto joy-joyi bilan titroq edi.
Yuragim tez ura boshladi.
Sekin o‘qishni boshladim:
"Agar bu joyga yetib kelgan bo‘lsang… demak, haqiqatni bilishga tayyorsan."
Qo‘lim muzlab ketdi.
"Mohidaxon — bu shunchaki tasodif emas. U sening hayotingdagi eng og‘ir haqiqat bilan bog‘liq."
Nafasim qisildi.
"O‘sha avtohalokat… bu oddiy hodisa emas edi."
Ko‘zlarim kattalashdi.
"Mashina rulida sen eding."
Ichimda nimadir uzilgandek bo‘ldi.
"Va o‘sha kuni… sen yolg‘iz emas eding."
Qo‘llarim qattiq titray boshladi.
"Mashina ichida yana bir odam bor edi. U — Mohidaxon edi."
Yuragim qattiq ura boshladi. Nafas olishim qiyinlashdi.
"Shifokorlar aytishicha, u omon qolgan. Lekin haqiqat bundan og‘irroq…"
Men o‘qishni to‘xtatib qo‘ya olmadim.
"U o‘sha kundan beri o‘zini aybdor his qiladi. Chunki halokatga sabab bo‘lgan narsa — sizning janjalingiz edi."
Ko‘zlarimdan yosh oqib ketdi.
Men yana o‘qishga majbur edim.
"Sen esa… o‘zingni kechira olmading. Shu sababli har safar xotirang qayta tiklana boshlaganda… sen o‘zingni yo‘qotib qo‘yasan."
Daftar qo‘limdan tushib ketdi.
Boshimni ushlab o‘tirdim.
Demak… bu faqat kasallik emas.
Bu — qochish.
O‘zimdan qochish.
Shu payt eshik ochildi.
Mohidaxon kirib keldi.
U meni ko‘rib to‘xtab qoldi.
— Nima bo‘ldi?.. — dedi xavotir bilan.
Men asta boshimni ko‘tardim.
Bu safar unga boshqacha qaradim.
Endi faqat yuragim emas… aqlim ham uni tanidi.
— Men esladim… — dedim past ovozda.
Uning rangi oqarib ketdi.
— Nimalarni?..
Ko‘zlarimdan yosh oqardi.
— O‘sha kunni…
Xona jimjit bo‘lib qoldi.
U asta o‘tirib qoldi. Ko‘zlarida qo‘rquv bor edi.
— Unda… — dedi u titrab. — Endi meni yomon ko‘rasanmi?
Bu savol yuragimni tilib o‘tdi.
Men sekin bosh chayqadim.
— Yo‘q… — dedim. — Men o‘zimni yomon ko‘raman.
U darrov boshini ko‘tardi.
— Unday demang!
— Bu haqiqat… — dedim. — Men haydab ketayotgandim. Men ehtiyot bo‘lmadim. Men…
— Yo‘q! — dedi u keskin. — Bu faqat sening aybing emas!
Ko‘zlarimiz to‘qnashdi.
U yig‘lab yubordi.
— Agar o‘sha kuni men janjal qilmaganimda… hech narsa bo‘lmasdi!
Endi hammasi aniq edi.
Biz ikkovimiz ham o‘zimizni aybdor his qilardik.
Va ehtimol… shu sababli men unutishni tanlagandim.
Men unga yaqinlashdim.
— Qaragin… — dedim asta. — Agar men har safar unutib, yana boshidan boshlayotgan bo‘lsam…
U menga qaradi.
— Demak, men hali ham yashashni xohlayman.
U jim qoldi.
Men qo‘lini ushladim.
— Va bu safar… qochmayman.
— Qanday qilib?.. — dedi u.
Men chuqur nafas oldim.
— O‘tmishdan emas… o‘zimdan qochishni to‘xtataman.
Bir necha soniya sukut bo‘ldi.
Keyin u sekin jilmaydi.
Ko‘zlarida hali ham yosh bor edi, lekin unda endi umid ham bor edi.
— Unda… — dedi u. — bu safar haqiqatan boshlaymizmi?
Men bosh qimirlatdim.
— Ha. Bu safar… oxirigacha.
Shu kuni men yana bir narsani tushundim.
Ba’zan inson xotirasini emas, o‘zini yo‘qotadi.
Lekin agar u o‘zini topishga jur’at etsa…
hatto eng og‘ir haqiqat ham uni sindira olmaydi.
Shu kundan keyin hayotimiz o‘zgardi.
Bu safar men har kuni nafaqat yashadim — balki eslab qolishga harakat qildim. Har bir lahzani, har bir so‘zni, har bir hisni ichimga singdirishga urindim.
Mohidaxon ham o‘zgardi.
U endi o‘tmish haqida gapirishdan qo‘rqmasdi. Biz asta-sekin o‘sha kun haqida gaplasha boshladik. Avvaliga og‘ir edi. Har bir eslash — yurakka og‘riq berardi. Lekin bu og‘riq qochishdan ko‘ra yengilroq edi.
Men yana daftar yozishni davom ettirdim.
Lekin bu safar boshqa gaplar yozardim:
"Bugun men qo‘rqmadim."
"Bugun o‘tmishni esladim va yashab qoldim."
"Bugun o‘zimni kechirishga bir qadam yaqinlashdim."
Kunlar o‘tardi.
Va bir kuni ertalab…
Ko‘zimni ochdim.
Odatdagidek shiftga tikildim.
Yuragim tez ura boshladi.
Ichimda o‘sha eski qo‘rquv yana uyg‘ondi.
Men kimman?..
Bu savol yana qaytdi.
Qo‘llarim titradi.
Men asta o‘rnimdan turdim. Atrofga qaradim.
Xona tanish… lekin noaniq.
Yuragim siqildi.
— Yo‘q… — dedim o‘zimga. — Yana emas…
Darrov javon tomon yugurdim. Daftarni oldim.
Uni ochdim.
Bu safar birinchi sahifani emas… oxirgi sahifani ochdim.
U yerda yangi yozuv bor edi.
Qo‘llarim bilan yozilgan. Kecha yozgandek.
Sekin o‘qidim:
"Agar yana unutgan bo‘lsang… iltimos, qo‘rqma."
Ko‘zlarim yoshlanib ketdi.
"Bu safar sen boshqachasan. Sen haqiqatni bilding. Sen qochishni to‘xtatding."
Nafasim asta-sekin joyiga tushdi.
"Va eng muhimi — sen yolg‘iz emassan."
Shu payt eshik sekin ochildi.
Mohidaxon kirib keldi.
U har doimgidek to‘xtab qoldi. Ko‘zlarida o‘sha savol:
Bu safar hammasi boshidan boshlanadimi?..
Men unga qaradim.
Ichimda ikki xil his kurashardi.
Bir tomonda — bo‘shliq.
Ikkinchi tomonda esa… tushunarsiz iliqlik.
Men asta jilmaydim.
— Salom… — dedim.
Uning ko‘zlari kattalashdi.
— Sen… meni taniysanmi?.. — dedi u titrab.
Men bir necha soniya jim turdim.
Haqiqatni tan olish oson emas edi.
— Ismingni eslolmayapman… — dedim sekin.
Uning ko‘zlarida yana yosh to‘ldi.
Men davom etdim:
— Lekin… yuragim seni tanidi.
Bir tomchi yosh uning yuzidan pastga oqdi.
Men unga yaqinlashdim.
— Va bu safar… — dedim asta. — men yana seni sevishni o‘rganaman.
U yig‘lab yubordi.
Lekin bu safar bu ko‘z yoshlari og‘riqdan emas edi.
Bu — umiddan edi.
Men uning qo‘lini ushladim.
Ichimda hali ham bo‘shliq bor edi.
Xotiralarim hali ham parcha-parcha edi.
Lekin bu safar men qo‘rqmadim.
Chunki men bir narsani tushunib bo‘lgandim:
Xotira yo‘qolishi mumkin.
O‘tmish ham yo‘qolishi mumkin.
Lekin chin tuyg‘ular…
ular har safar qayta tug‘iladi.
Va men…
har safar uni yana sevishga tayyorman.
Muallif yangi bob qoʻshganda u shu kitob sahifasida paydo boʻladi. Muallifga obuna boʻling — oʻtkazib yubormaysiz.
Izohlar
0