Yashirin energiya

Yashirin energiya

Tonggi soat 7:30 edi. Quyoshning ilk nurlari hali to‘liq ko‘tarilmagan bo‘lsa-da, Abdullajonning xonasini yoritib turardi. Xonada tartib yo‘q: kitoblar yerda, kiyimlar kursida sochilgan, telefon esa yostiq ostida edi. Kechasi u telefon o‘yinlariga berilib, uxlamay chiqqandi.

Ona eshikni sekin ochib dedi:

— Tur, bolam, maktabga kech qolyapsan.

Abdullajon shoshgancha yuz-qo‘lini yuvdi, kiyindi. Onasi unga issiq non va choy qo‘yib berdi:

— Hech bo‘lmasa bir piyola choy ichib ol, — dedi mehr bilan.

— Yo‘q, ona, kech qolaman, — deb yugurib chiqib ketdi Abdullajon.

Onasi uning ortidan qarab qoldi, yuragida esa faqat tilak bor edi: “Yaxshi borib kel, o‘g‘lim.”

---

Maktabda – Fizika darsi

Sinfda shovqin edi. Kimdir daftarini titkilardi, kimdir yonidagi do‘stiga biror narsani pichirlardi. Shu payt eshik ochilib, ustoz kirib keldi. Hamma birdan joyiga o‘tirdi.

Ustoz taxtaga yirik harflar bilan yozdi: “ENERGIYA”.

— Bolalar, bugun biz hayotimizni davom ettiradigan kuch — energiya haqida gaplashamiz, — dedi u.

Sherzod qo‘lini ko‘tardi:

— Ustoz, mashina yurishi uchun benzin kerak, benzin yoqilganda kuch chiqadi. Bu ham energiya to‘g‘rimi?

— To‘g‘ri, Sherzod, — ustoz mamnun jilmaydi. — Bu kinetik energiya.

Zuxra ham jilmayib dedi:

— Menimcha, eng katta energiya bu quyoshniki. Agar quyosh bo‘lmasa, na o‘simlik o‘sadi, na biz yashaymiz.

— Zo‘r misol, Zuxra! — ustoz bosh irg‘adi. — Quyosh energiyasi hayot manbaidir.

Shundan so‘ng ustoz davom etdi:

— Demak, energiya turli ko‘rinishda bo‘ladi: issiqlik, yorug‘lik, elektr, potensial, kinetik... Hamma narsa harakatda bo‘lishi uchun energiya kerak. Endi esa uyga vazifa: har biringiz bir turdagi energiyani tanlab, ertaga tushuntirib kelasiz.

Sherzod Zuxraga qarab kulib dedi:

— Men shamol energiyasi haqida gapiraman, shamol tegirmoni zo‘r-a!

— Men esa quyosh energiyasi haqida tayyorlayman, — dedi Zuxra ishonch bilan.

Abdullajon esa jim o‘tirardi. Ustozning so‘zlari qulog‘ida jaranglab turardi, ammo uning xayoli butunlay boshqa joyda edi. “Energiya... Qiziq, men qanday energiya haqida gapirsam ekan?” — deb o‘yladi u.

---

Kechqurun – Uyda

Abdullajon daftarini oldi, biroq yozishga qiynaldi. Shu payt derazadan qaradi: onasi ukasiga alla aytayapti, otasi esa buzilgan stulni tuzatmoqda.

U qalamni olib yozishni boshladi:

“Ona = 12 soat ish + 6 soat mehr + 6 soat tashvish.

Ota = 10 soat ish + 3 soat yo‘l + 3 soat farzandlar uchun vaqt.”

— Ha, mana bu — yashirin energiya, — dedi u pichirlab.

U daftarining tepasiga katta harflar bilan yozdi: “YASHIRIN ENERGIYA”, va oilasining rasmini chizdi.

---

Ertasi kuni – Taqdimot

Sinfda navbatma-navbat o‘quvchilar chiqib gapirishdi. Avval Sherzod chiqdi:

— Men shamol energiyasi haqida gapiraman. Shamol tegirmonlari elektr ishlab chiqaradi, odamlar undan foyda ko‘radi, — dedi u mamnunlik bilan.

Keyin Zuxra chiqdi:

— Men quyosh energiyasi haqida gapirdim. Quyosh bo‘lmasa, hayot ham bo‘lmaydi. Bizning issiqligimiz, yorug‘ligimiz hammasi quyoshdan.

Ustoz ularni maqtadi.

Navbat Abdullajonga keldi. U daftarini olib, doskaga chiqdi.

— Men “Yashirin energiya” haqida gapirmoqchiman, — dedi qat’iyat bilan.

Sinf jim bo‘lib qoldi. Abdullajon davom etdi:

— Onam bir kunda 12 soat ishlaydi, 6 soat mehr beradi, 6 soat tashvish qiladi. Otam esa 10 soat ishlaydi, 3 soat yo‘lda bo‘ladi, yana 3 soat biz bilan vaqt o‘tkazadi. Ular hech qachon “charchadim” demaydilar. Ularning sevgisi va mehnati — bu yashirin energiya.

U daftaridagi rasmini ko‘rsatdi. Oilasi jilmayib turgan rasm sinfni hayratga soldi.

Sherzod pichirlab dedi:

— Haqiqatan ham bu ham energiya ekan-ku...

Zuxra esa jilmayib qo‘shildi:

— Juda chiroyli aytding, Abdullajon.

Ustoz mehr bilan qaradi:

— Juda ajoyib taqdimot! Energiya faqat fizik kuch emas, balki hayotni davom ettiradigan ko‘zga ko‘rinmas kuch hamdir. Biz uni qadrlashimiz kerak.

Sinf bir ovozdan qarsak chaldi.

---

Uyga qaytish

So‘ng daftaridan rasmini chiqarib, onasiga berdi.

— Bu sizlar uchun. Sizlarning mehringiz va mehnatingiz – mening eng katta energiyam, — dedi jilmayib.

Onasi ko‘zlari chaqnab qaradi, otasi esa uning boshini silab dedi:

— Sen yaxshi bola bo‘lsang, bizga boshqa hech narsa kerak emas.

Abdullajon yuragida bitta haqiqatni anglab yetdi: dunyodagi eng buyuk kuch ota-onaning sevgisi va fidoyiligida yashiringan.